Zmiany w doradztwie zawodowym od września 2026: co nowe rozporządzenie oznacza dla szkół

Od 1 września 2026 r. doradztwo zawodowe w szkołach działa według zmienionych zasad. Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 73) nowelizuje akt z 2019 r. w siedmiu obszarach naraz: od udziału rodziców, przez współpracę z pracodawcami, po nowe treści o sztucznej inteligencji. Poniżej wszystkie zmiany po kolei, każda z komentarzem, co konkretnie oznacza dla szkoły. Omówienie opiera się na tekście rozporządzenia, nie na streszczeniach prasowych.

Metryka zmiany: co, kiedy, kogo dotyczy

Nowelizacja została ogłoszona 23 stycznia 2026 r. Zasadnicza część wchodzi w życie 1 września 2026 r.; wyjątkiem jest rozszerzony katalog miejsc wizyt zawodoznawczych, który obowiązuje od dnia następującego po ogłoszeniu, czyli już od stycznia. Zmiany dotyczą przedszkoli, szkół podstawowych i ponadpodstawowych; część wymogów wyłącza branżowe szkoły II stopnia, szkoły policealne i szkoły dla dorosłych, co zaznaczamy przy konkretnych punktach.

Zmiana 1. Rodzice stają się uczestnikami, nie odbiorcami komunikatów

Metody i formy działań doradczych mają teraz uwzględniać aktywny udział rodziców, w szczególności przez organizację spotkań lub warsztatów z rodzicami, lub wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery przez uczniów. Wymóg nie obejmuje branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych.

Co to oznacza: wywiadówka z ogłoszeniami przestaje wystarczać. W programie realizacji doradztwa zawodowego powinno znaleźć się co najmniej jedno działanie, w którym rodzic jest uczestnikiem, z terminem i osobą odpowiedzialną.

Zmiana 2. Program powstaje razem z pracodawcami

Nowy § 4 ust. 3a: program realizacji jest opracowywany we współpracy z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż. Równolegle zmienione zadania doradcy precyzują, że opracowuje on program także z wychowawcami, psychologiem lub pedagogiem.

Co to oznacza: szkoła potrzebuje przynajmniej jednego nazwanego partnera po stronie rynku pracy. Forma jest dowolna, od patronatu po pojedynczą wizytę, ale nazwa podmiotu powinna być wpisana do programu, bo o ślad tej współpracy zapyta kontrola.

Zmiana 3. Dane zamiast intuicji: prognozy i losy absolwentów

Przy opracowaniu programu szkoły podstawowe i ponadpodstawowe uwzględniają prognozę zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (art. 46b Prawa oświatowego), prognozy prowadzone na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy oraz wyniki monitoringu karier absolwentów szkół ponadpodstawowych. Szkoła ma te dane analizować systematycznie i wykorzystywać w działaniach z uczniami i rodzicami.

Co to oznacza: rozmowa o wyborze szkoły dostaje twarde zaplecze. Doradca powinien raz w roku odświeżyć sobie wojewódzką prognozę i mieć ją pod ręką na spotkaniach z rodzicami klas ósmych.

Zmiana 4. Nowy § 8a: cyfrowe narzędzia doradztwa

Szkoła zapoznaje uczniów i ich rodziców z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego, w tym z ogólnodostępnymi platformami edukacyjnymi i stronami internetowymi, ogólnopolskimi bazami zawodów, prognozami zapotrzebowania na pracowników oraz platformami komunikacji z doradcą zawodowym.

Co to oznacza: pokazanie uczniom i rodzicom konkretnych narzędzi staje się obowiązkiem szkoły, nie dobrą praktyką. Najprościej połączyć to z działaniem z rodzicami z punktu 1: jedno spotkanie realizuje dwa wymogi.

Zmiana 5. Nowe zadania doradcy zawodowego

Katalog zadań doradcy w § 5 rośnie o dwa punkty: systematyczne analizowanie prognoz i wyników monitoringu karier absolwentów wraz z wykorzystywaniem tych danych w pracy z uczniami, rodzicami i słuchaczami, oraz wykorzystywanie w działaniach z programu cyfrowych narzędzi doradztwa, w tym baz zawodów i platform komunikacji z uczniami oraz ich rodzicami. Rozszerza się też lista instytucji, z którymi szkoła współpracuje przy doradztwie: obok placówek doskonalenia nauczycieli wprost wymieniono publiczne służby zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy i agencje zatrudnienia.

Co to oznacza: zakres obowiązków doradcy realnie się poszerza, a według diagnozy IBE-PIB z 2026 r. aż 97% szkolnych doradców pełni równolegle inne funkcje. Tym większy sens ma automatyzowanie dokumentacji i korzystanie z narzędzi, które analizę i sprawozdawczość robią przy okazji pracy.

Zmiana 6. Wizyty zawodoznawcze w nowych miejscach (to już obowiązuje)

Rozszerzony katalog miejsc wizyt zawodoznawczych obowiązuje od stycznia 2026 r. Wizyty mogą odbywać się u pracodawców i w innych podmiotach będących potencjalnym miejscem zatrudnienia absolwentów, w branżowych centrach umiejętności oraz w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, centrach kształcenia zawodowego i placówkach kształcenia ustawicznego. Wyłączone pozostają branżowe szkoły II stopnia, szkoły policealne i szkoły dla dorosłych.

Co to oznacza: planując rok 2026/2027, można od razu wpisać do programu wizytę u lokalnego pracodawcy, która jednocześnie domyka wymóg współpracy z punktu 2.

Zmiana 7. Nowe treści programowe: AI, praca zdalna, ZSK

Nowelizacja przebudowuje załączniki z treściami programowymi. W klasach VII i VIII uczeń m.in. rozpoznaje wpływ nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia, porównuje własne zasoby z wymaganiami rynku pracy z uwzględnieniem pracy zdalnej, elastycznych form zatrudnienia i przedsiębiorczości, a także analizuje korzyści i wyzwania wyboru szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe. W szkołach ponadpodstawowych dochodzą: symulacja rozmowy kwalifikacyjnej, praca z prognozami zapotrzebowania oraz Zintegrowany System Kwalifikacji ze Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji.

Co to oznacza: scenariusze zajęć z poprzednich lat wymagają przeglądu. Tematy o AI i elastycznych formach pracy nie są już dodatkiem dla chętnych, tylko treścią programową.

Kalendarz wdrożenia: co zrobić w sierpniu i wrześniu

Kolejność jest naturalna. W sierpniu przejrzyj zeszłoroczny program realizacji i scenariusze zajęć pod kątem siedmiu zmian powyżej. Na początku września ustal partnera po stronie pracodawców i zaplanuj działanie z rodzicami. Do 30 września dyrektor zatwierdza program po opinii rady pedagogicznej. Szczegółowy przewodnik po dokumencie znajdziesz w artykule o programie realizacji doradztwa zawodowego, a szerszy kontekst systemowy w przewodniku po WSDZ na 2026/2027.

Nowelizacja ma jeden wspólny mianownik: doradztwo ma się opierać na danych i realnym kontakcie z rynkiem pracy, a nie na samych deklaracjach. Szkoły, które wpiszą te wymogi do programu teraz, we wrześniu będą miały spokój na cały rok. Platforma Uzdolnieni domyka przy tym wymóg cyfrowych narzędzi z § 8a wraz z komunikacją na linii doradca, uczeń i rodzic; sprawdzisz ją w darmowym trybie testowym na trzech uczniach, a licencję dla szkoły zamówisz online z fakturą dla jednostki budżetowej.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2026 poz. 73)
• Rozporządzenie MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2019 poz. 325)
• Raport IBE-PIB „Doradztwo zawodowe w szkołach podstawowych. Diagnoza” (2026)