Znajdź swoją optymalną ścieżkę kariery
Kontrola doradztwa zawodowego przestała być teoretycznym straszakiem. W roku szkolnym 2024/2025 kuratoria przeprowadziły ogólnopolską kontrolę planową zgodności doradztwa z przepisami, która objęła 30% publicznych szkół podstawowych i miała jednolity, zatwierdzony przez ministerstwo arkusz. Wiadomo więc dokładnie, o co pytają wizytatorzy i jakich dokumentów żądają. Ten tekst zbiera te doświadczenia i dodaje to, co zmieni się w kontrolach od roku 2026/2027 po nowelizacji rozporządzenia o doradztwie.
Od września 2021 r. nadzór pedagogiczny ma dwie formy: kontrolę i wspomaganie. Ewaluacja zewnętrzna i wewnętrzna oraz monitorowanie zostały zlikwidowane. Kontrola ocenia przede wszystkim zgodność działania szkoły z przepisami prawa i przebieg procesów kształcenia.
Kontrole dzielą się na planowe i doraźne. Planowe wynikają z corocznych kierunków polityki oświatowej państwa i są zapowiadane; doraźne mogą przyjść w każdej chwili, na przykład po skardze rodzica. To rozróżnienie ma praktyczną konsekwencję: dokumentacja doradztwa musi być w porządku cały rok, nie tylko wtedy, gdy w kalendarzu dyrektora pojawia się termin wizyty.
Efektem kontroli jest protokół, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości zalecenia z terminem realizacji, o których wykonaniu dyrektor informuje organ nadzoru. Innymi słowy, słaba kontrola nie kończy się na nieprzyjemnej rozmowie: generuje dodatkową pracę dokumentacyjną w środku roku szkolnego, dokładnie wtedy, gdy czasu jest najmniej.
Kontrola planowa prowadzona od listopada 2024 do czerwca 2025 sprawdzała rok szkolny 2023/2024 w szkołach podstawowych. Arkusz kontroli obejmował kilkanaście pytań w powtarzalnych obszarach: zapisy o wewnątrzszkolnym systemie doradztwa zawodowego w statucie, opracowanie i zatwierdzenie programu realizacji w terminie i po opinii rady pedagogicznej, kompletność samego programu (działania, treści, oddziały, metody, terminy, osoby odpowiedzialne, podmioty współpracujące), wymiar godzin zajęć z zakresu doradztwa i kwalifikacje osób, które je prowadzą, działalność informacyjno-doradczą, wizyty zawodoznawcze oraz współpracę z partnerami zewnętrznymi.
Wniosek dla każdej szkoły jest prosty: skoro istnieje jednolity arkusz, kontrola jest przewidywalna. Wystarczy przejść jego obszary punkt po punkcie, zanim zrobi to wizytator. Warto też pamiętać, że kontrolowany był rok miniony, nie bieżący: dokumentacja, którą tworzysz teraz, będzie oceniana za rok albo dwa, kiedy szczegóły zdążą wyparować z pamięci wszystkich zainteresowanych.
Podczas kontroli 2024/2025 szkoły okazywały komplet dokumentów:
Ta lista to gotowy spis treści segregatora „doradztwo zawodowe”. Jeśli któryś punkt nie istnieje albo wymaga szukania po szafach, to jest zadanie na wrzesień.
Od 1 września 2026 r. obowiązuje znowelizowane rozporządzenie o doradztwie zawodowym (Dz.U. 2026 poz. 73), więc lista pytań kontrolnych naturalnie się wydłuża. Cztery obszary, o które wizytator może zapytać po raz pierwszy:
Prawdopodobieństwa kontroli dokłada kontekst: wspieranie świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych jest punktem 7 kierunków polityki oświatowej państwa na rok 2026/2027, a kontrole planowe idą właśnie za kierunkami. Pełne omówienie nowych wymogów znajdziesz w artykule o zmianach w doradztwie od września 2026.
Krok pierwszy: skompletuj segregator według listy dziewięciu dokumentów powyżej i uzupełnij braki, zaczynając od programu realizacji, bo on ma twardy termin 30 września. Jak go poprawnie przygotować, opisujemy w przewodniku po programie realizacji doradztwa zawodowego.
Krok drugi: skonfrontuj program z rzeczywistością. Najczęstszy problem nie polega na braku dokumentu, tylko na rozjeździe między planem a wykonaniem: program obiecuje dziesięć działań, a w dziennikach i rejestrze wyjść jest ślad po trzech. Przejrzyj zeszłoroczne zapisy i w tym roku dokumentuj na bieżąco.
Krok trzeci: sprawdź kwalifikacje. Zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego prowadzi osoba z kwalifikacjami doradcy zawodowego (studia lub studia podyplomowe w tym zakresie), a dokumenty muszą być dostępne od ręki. Jeśli zajęcia prowadzi nauczyciel bez takiego przygotowania, to najpoważniejsze ryzyko zalecenia pokontrolnego z całej listy.
Kontrola z doradztwa jest w gruncie rzeczy kontrolą dokumentacji: statut, program, dzienniki, ślady realizacji. Platforma Uzdolnieni gromadzi dokumentację WSDZ, kalendarz działań i zapisy pracy z uczniami w jednym miejscu, więc na pytanie wizytatora odpowiadasz wydrukiem zamiast rekonstrukcją roku z pamięci. Sprawdzisz ją w darmowym trybie testowym na trzech uczniach, a licencję dla szkoły zamówisz online z fakturą dla jednostki budżetowej.
Najlepszy moment na przygotowanie do kontroli to wrzesień, zanim rok się rozpędzi. Segregator z dziewięcioma dokumentami, program zgodny z nowymi wymogami i nawyk bieżącego dokumentowania załatwiają sprawę. Wizytator, który dostaje komplet w kwadrans, kończy kontrolę szybciej, niż ją zaczął.
O autorze
Jerzy Gawor
Specjalista z ponad 10-letnim doświadczeniem w programowaniu i zarządzaniu zespołami IT. Współzałożyciel i jeden z kreatorów platformy Uzdolnieni, gdzie łączy technologię z ideą wspierania młodych ludzi w odkrywaniu ich potencjału.
Plan pracy doradcy zawodowego w szkole podstawowej 2026/2027: podział zadań według § 5, kalendarz miesiąc po miesiącu i nowe wymogi rozporządzenia.
Nowe rozporządzenie o doradztwie zawodowym (Dz.U. 2026 poz. 73) od 1 września 2026: rodzice, pracodawcy, § 8a i nowe treści. Co zmienić w szkole?
Jak przygotować program realizacji doradztwa zawodowego przed 30 września: obowiązkowe elementy, procedura zatwierdzenia i nowe wymogi z 2026 r.
Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego po nowelizacji: co musi zawierać program realizacji, jak ująć rodziców, pracodawców i § 8a przed 30 września.
