WSDZ 2026/2027: wzór i przewodnik krok po kroku

Rok szkolny 2026/2027 jest pierwszym, w którym doradztwo zawodowe w szkole działa według znowelizowanego rozporządzenia. Nowelizacja (Dz.U. 2026 poz. 73) obowiązuje od 1 września 2026 r., a już do 30 września dyrektor zatwierdza program realizacji doradztwa zawodowego. To oznacza, że tegoroczny program nie może być kopią zeszłorocznego: musi uwzględnić trzy nowe wymogi, których wcześniej nie było. Ten przewodnik przeprowadza przez całość, od podstawy prawnej po gotowy układ dokumentu.

WSDZ i program realizacji: dwa dokumenty, jedna logika

Te pojęcia bywają mylone, a rozróżnienie jest proste. Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego to stały element organizacji szkoły, którego ramy opisuje statut (wymaga tego art. 98 ustawy Prawo oświatowe). WSDZ mówi, jak doradztwo w szkole działa w ogóle: kto je prowadzi, w jakich formach, dla kogo.

Program realizacji doradztwa zawodowego to dokument roczny. Opracowuje go doradca zawodowy albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora, a dyrektor zatwierdza go w terminie do 30 września, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej. Statutu nie trzeba co roku zmieniać. Program realizacji trzeba co roku napisać na nowo.

Podstawa prawna na rok 2026/2027

Do programu na ten rok potrzebne są trzy akty:

• Rozporządzenie MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2019 poz. 325). To akt bazowy: definiuje formy doradztwa na każdym etapie edukacji, elementy programu realizacji i treści programowe zebrane w załącznikach.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2026 poz. 73). Zasadnicza część zmian wchodzi w życie 1 września 2026 r. Wyjątkiem jest rozszerzony katalog miejsc wizyt zawodoznawczych (m.in. pracodawcy, branżowe centra umiejętności, centra kształcenia zawodowego), który obowiązuje już od stycznia 2026 r.
• Rozporządzenie MEN z 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania (Dz.U. 2019 poz. 639 ze zm.). Stąd wynika minimalny wymiar zajęć z zakresu doradztwa zawodowego.

Co zmienia nowelizacja od 1 września 2026

Aktywny udział rodziców

Metody i formy działań doradczych mają uwzględniać aktywny udział rodziców, w szczególności przez organizację spotkań lub warsztatów z rodzicami, lub wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery przez uczniów (§ 4 ust. 2 pkt 1 lit. c). Wymóg nie dotyczy branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych. W praktyce: zaplanuj co najmniej jedno konkretne działanie z rodzicami już w semestrze zimowym i wpisz je do tabeli działań z terminem oraz osobą odpowiedzialną. Rodzic ósmoklasisty w listopadzie sam zapyta o rekrutację, więc spotkanie o ścieżkach kształcenia w regionie broni się samo.

Współpraca z pracodawcami przy opracowaniu programu

Nowy § 4 ust. 3a stanowi wprost: program opracowuje się we współpracy z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż. To nie jest formalność do odhaczenia we wstępie dokumentu. Zapisz w programie, z kim współpracujesz i w jakiej formie: patronat nad klasą, wizyta zawodoznawcza, spotkanie z przedstawicielem branży. O ślad tej współpracy zapyta kontrola.

Nowy § 8a: cyfrowe narzędzia doradztwa

Katalog w § 8a jest szerszy, niż sugerują skróty prasowe. Szkoła zapoznaje uczniów i ich rodziców z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego, w tym z ogólnodostępnymi platformami edukacyjnymi i stronami internetowymi, ogólnopolskimi bazami zawodów, prognozą zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (art. 46b Prawa oświatowego), prognozami prowadzonymi na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy oraz platformami komunikacji z doradcą zawodowym. Ten paragraf najłatwiej zrealizować planowo: wskaż w programie, na których zajęciach uczniowie pracują z konkretnymi narzędziami i bazami, a rodzicom pokaż je na spotkaniu z pkt. 1. Dwa wymogi zamykają się wtedy jednym działaniem.

Równolegle zmienia się § 5 z zadaniami doradcy zawodowego. Dochodzi systematyczne analizowanie prognoz zapotrzebowania na pracowników i wyników monitoringu karier absolwentów oraz wykorzystywanie tych danych w działaniach z uczniami i rodzicami, a także wykorzystywanie cyfrowych narzędzi w realizacji działań z programu.

Nowe treści programowe

Nowelizacja zmienia też załączniki z treściami programowymi. W klasach VII i VIII dochodzi m.in. rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia, porównywanie własnych zasobów z wymaganiami rynku pracy z uwzględnieniem pracy zdalnej, elastycznych form zatrudnienia i przedsiębiorczości oraz analiza korzyści i wyzwań związanych z wyborem szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe. W szkołach ponadpodstawowych pojawiają się symulacja rozmowy kwalifikacyjnej, praca z prognozami zapotrzebowania na pracowników oraz Zintegrowany System Kwalifikacji wraz ze Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji. Te tematy muszą znaleźć odbicie w kolumnie treści programowych tegorocznej tabeli działań.

Wzór: co musi zawierać program realizacji

Rozporządzenie z 2019 r. określa stały szkielet dokumentu. Sprawdzoną formą jest tabela działań, w której każdy wiersz odpowiada jednemu działaniu i zawiera komplet informacji:

1. Działanie związane z realizacją doradztwa zawodowego (np. zajęcia grupowe, konsultacje indywidualne, wizyta zawodoznawcza, spotkanie z rodzicami).

2. Treści programowe, które działanie realizuje (z załącznika rozporządzenia właściwego dla etapu edukacyjnego).

3. Oddziały, których działanie dotyczy.

4. Metody i formy realizacji, od tego roku z uwzględnieniem aktywnego udziału rodziców.

5. Terminy realizacji.

6. Osoby odpowiedzialne (doradca zawodowy, wychowawca, pedagog, nauczyciel przedmiotu).

7. Podmioty współpracujące, w tym pracodawcy, izby gospodarcze, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, instytucje rynku pracy.

Do tego wstęp z podstawą prawną oraz krótki opis, jak program wynika z WSDZ opisanego w statucie. Tyle wystarczy. Program na 40 stron nie jest lepszy od programu na 8 stron, jeśli oba zawierają komplet elementów; dłuższego nikt nie przeczyta, a aktualizować trzeba oba.

Ile godzin trzeba zaplanować

Ramowe plany nauczania wyznaczają minimum dla zajęć z zakresu doradztwa zawodowego: po 10 godzin w klasie VII i w klasie VIII szkoły podstawowej oraz co najmniej 10 godzin w całym cyklu kształcenia w liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia. Pamiętaj, że to minimum dotyczy tylko jednej z form doradztwa. Preorientacja w przedszkolu, orientacja zawodowa w klasach I-VI oraz działania kierowane do rodziców istnieją obok tych godzin i również powinny znaleźć się w tabeli działań.

Harmonogram: jak zdążyć przed 30 września

• Do końca sierpnia: przejrzyj zeszłoroczny program i wykreśl działania, które nie doszły do skutku. Sprawdź, których nowych wymogów (rodzice, pracodawcy, § 8a) w ogóle w nim nie było.

• Pierwszy tydzień września: ustal z konkretnym pracodawcą lub izbą formę współpracy i zbierz deklaracje od osób odpowiedzialnych za poszczególne działania.

• Drugi tydzień września: złóż kompletny projekt i przekaż go radzie pedagogicznej do zaopiniowania.

• Do 30 września: zatwierdzenie przez dyrektora. Zostaw sobie margines, rada musi mieć czas na opinię.

Czego szuka kontrola

Kuratorium sprawdza rzeczy przewidywalne: czy program został zatwierdzony w terminie i po opinii rady, czy zawiera wszystkie wymagane elementy, czy działania są realizowane zgodnie z planem i czy istnieje dokumentacja tej realizacji. Od tego roku dojdą pytania o nowe wymogi. Największym ryzykiem nie jest brak programu, tylko rozjazd między programem a rzeczywistością: dokument obiecuje dziesięć działań, a ślad istnieje po trzech. Dlatego dokumentowanie realizacji na bieżąco jest ważniejsze niż dopieszczanie samego dokumentu.

Dokumentacja, która powstaje przy okazji pracy

Program realizacji, kalendarz działań i sprawozdanie dla dyrektora to trzy widoki tych samych danych. Jeśli prowadzisz działania w platformie Uzdolnieni, kalendarz zajęć i dokumentacja WSDZ zasilają się z tego, co i tak logujesz w ciągu roku, a testy predyspozycji dają materiał do pracy indywidualnej z uczniem. Platformę sprawdzisz w darmowym trybie testowym na trzech uczniach, bez zobowiązań, a licencję dla szkoły zamówisz online z fakturą dla jednostki budżetowej.

Trzydziestego września program ma leżeć podpisany u dyrektora. Wszystko, czego do tego potrzebujesz, mieści się w jednej tabeli i czterech tygodniach spokojnej pracy. Zacznij od przeglądu zeszłorocznego dokumentu jeszcze w sierpniu, a wrzesień zostanie na to, co naprawdę wymaga rozmów: pracodawcę, radę i rodziców.

Źródła

• Rozporządzenie MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2019 poz. 325)

• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2026 poz. 73)

• Rozporządzenie MEN z 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2019 poz. 639 ze zm.)

• Ustawa z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, art. 98 (organizacja WSDZ w statucie szkoły)