Znajdź swoją optymalną ścieżkę kariery
Rok szkolny 2026/2027 jest pierwszym, w którym doradztwo zawodowe w szkole działa według znowelizowanego rozporządzenia. Nowelizacja (Dz.U. 2026 poz. 73) obowiązuje od 1 września 2026 r., a już do 30 września dyrektor zatwierdza program realizacji doradztwa zawodowego. To oznacza, że tegoroczny program nie może być kopią zeszłorocznego: musi uwzględnić trzy nowe wymogi, których wcześniej nie było. Ten przewodnik przeprowadza przez całość, od podstawy prawnej po gotowy układ dokumentu.
Te pojęcia bywają mylone, a rozróżnienie jest proste. Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego to stały element organizacji szkoły, którego ramy opisuje statut (wymaga tego art. 98 ustawy Prawo oświatowe). WSDZ mówi, jak doradztwo w szkole działa w ogóle: kto je prowadzi, w jakich formach, dla kogo.
Program realizacji doradztwa zawodowego to dokument roczny. Opracowuje go doradca zawodowy albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora, a dyrektor zatwierdza go w terminie do 30 września, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej. Statutu nie trzeba co roku zmieniać. Program realizacji trzeba co roku napisać na nowo.
Metody i formy działań doradczych mają uwzględniać aktywny udział rodziców, w szczególności przez organizację spotkań lub warsztatów z rodzicami, lub wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery przez uczniów (§ 4 ust. 2 pkt 1 lit. c). Wymóg nie dotyczy branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych. W praktyce: zaplanuj co najmniej jedno konkretne działanie z rodzicami już w semestrze zimowym i wpisz je do tabeli działań z terminem oraz osobą odpowiedzialną. Rodzic ósmoklasisty w listopadzie sam zapyta o rekrutację, więc spotkanie o ścieżkach kształcenia w regionie broni się samo.
Nowy § 4 ust. 3a stanowi wprost: program opracowuje się we współpracy z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż. To nie jest formalność do odhaczenia we wstępie dokumentu. Zapisz w programie, z kim współpracujesz i w jakiej formie: patronat nad klasą, wizyta zawodoznawcza, spotkanie z przedstawicielem branży. O ślad tej współpracy zapyta kontrola.
Katalog w § 8a jest szerszy, niż sugerują skróty prasowe. Szkoła zapoznaje uczniów i ich rodziców z cyfrowymi narzędziami doradztwa zawodowego, w tym z ogólnodostępnymi platformami edukacyjnymi i stronami internetowymi, ogólnopolskimi bazami zawodów, prognozą zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (art. 46b Prawa oświatowego), prognozami prowadzonymi na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy oraz platformami komunikacji z doradcą zawodowym. Ten paragraf najłatwiej zrealizować planowo: wskaż w programie, na których zajęciach uczniowie pracują z konkretnymi narzędziami i bazami, a rodzicom pokaż je na spotkaniu z pkt. 1. Dwa wymogi zamykają się wtedy jednym działaniem.
Równolegle zmienia się § 5 z zadaniami doradcy zawodowego. Dochodzi systematyczne analizowanie prognoz zapotrzebowania na pracowników i wyników monitoringu karier absolwentów oraz wykorzystywanie tych danych w działaniach z uczniami i rodzicami, a także wykorzystywanie cyfrowych narzędzi w realizacji działań z programu.
Nowelizacja zmienia też załączniki z treściami programowymi. W klasach VII i VIII dochodzi m.in. rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia, porównywanie własnych zasobów z wymaganiami rynku pracy z uwzględnieniem pracy zdalnej, elastycznych form zatrudnienia i przedsiębiorczości oraz analiza korzyści i wyzwań związanych z wyborem szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe. W szkołach ponadpodstawowych pojawiają się symulacja rozmowy kwalifikacyjnej, praca z prognozami zapotrzebowania na pracowników oraz Zintegrowany System Kwalifikacji wraz ze Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji. Te tematy muszą znaleźć odbicie w kolumnie treści programowych tegorocznej tabeli działań.
Rozporządzenie z 2019 r. określa stały szkielet dokumentu. Sprawdzoną formą jest tabela działań, w której każdy wiersz odpowiada jednemu działaniu i zawiera komplet informacji:
Do tego wstęp z podstawą prawną oraz krótki opis, jak program wynika z WSDZ opisanego w statucie. Tyle wystarczy. Program na 40 stron nie jest lepszy od programu na 8 stron, jeśli oba zawierają komplet elementów; dłuższego nikt nie przeczyta, a aktualizować trzeba oba.
Ramowe plany nauczania wyznaczają minimum dla zajęć z zakresu doradztwa zawodowego: po 10 godzin w klasie VII i w klasie VIII szkoły podstawowej oraz co najmniej 10 godzin w całym cyklu kształcenia w liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia. Pamiętaj, że to minimum dotyczy tylko jednej z form doradztwa. Preorientacja w przedszkolu, orientacja zawodowa w klasach I-VI oraz działania kierowane do rodziców istnieją obok tych godzin i również powinny znaleźć się w tabeli działań.
Kuratorium sprawdza rzeczy przewidywalne: czy program został zatwierdzony w terminie i po opinii rady, czy zawiera wszystkie wymagane elementy, czy działania są realizowane zgodnie z planem i czy istnieje dokumentacja tej realizacji. Od tego roku dojdą pytania o nowe wymogi. Największym ryzykiem nie jest brak programu, tylko rozjazd między programem a rzeczywistością: dokument obiecuje dziesięć działań, a ślad istnieje po trzech. Dlatego dokumentowanie realizacji na bieżąco jest ważniejsze niż dopieszczanie samego dokumentu.
Program realizacji, kalendarz działań i sprawozdanie dla dyrektora to trzy widoki tych samych danych. Jeśli prowadzisz działania w platformie Uzdolnieni, kalendarz zajęć i dokumentacja WSDZ zasilają się z tego, co i tak logujesz w ciągu roku, a testy predyspozycji dają materiał do pracy indywidualnej z uczniem. Platformę sprawdzisz w darmowym trybie testowym na trzech uczniach, bez zobowiązań, a licencję dla szkoły zamówisz online z fakturą dla jednostki budżetowej.
Trzydziestego września program ma leżeć podpisany u dyrektora. Wszystko, czego do tego potrzebujesz, mieści się w jednej tabeli i czterech tygodniach spokojnej pracy. Zacznij od przeglądu zeszłorocznego dokumentu jeszcze w sierpniu, a wrzesień zostanie na to, co naprawdę wymaga rozmów: pracodawcę, radę i rodziców.
O autorze
Jerzy Gawor
Specjalista z ponad 10-letnim doświadczeniem w programowaniu i zarządzaniu zespołami IT. Współzałożyciel i jeden z kreatorów platformy Uzdolnieni, gdzie łączy technologię z ideą wspierania młodych ludzi w odkrywaniu ich potencjału.
Plan pracy doradcy zawodowego w szkole podstawowej 2026/2027: podział zadań według § 5, kalendarz miesiąc po miesiącu i nowe wymogi rozporządzenia.
Jak wygląda kontrola kuratorium z doradztwa zawodowego: jakie dokumenty okazać, co sprawdza arkusz kontroli i o co wizytator zapyta w roku 2026/2027.
Nowe rozporządzenie o doradztwie zawodowym (Dz.U. 2026 poz. 73) od 1 września 2026: rodzice, pracodawcy, § 8a i nowe treści. Co zmienić w szkole?
Jak przygotować program realizacji doradztwa zawodowego przed 30 września: obowiązkowe elementy, procedura zatwierdzenia i nowe wymogi z 2026 r.
